Zespół Aspergera – kryteria diagnostyczne ICD-10 i DSM-V

W Polsce obowiązuje diagnozowanie w oparciu o europejską klasyfikację ICD-10, w badaniach naukowych oraz w USA stosowana jest  klasyfikacja DSM-V.

ICD 10

Według klasyfikacji ICD-10 (obowiązującej w Polsce od 1996 r.) kryteria zespołu Aspergera są następujące:

  1. brak stwierdzonego opóźnienia w rozwoju mowy i funkcji poznawczych:
    1. wymawianie pojedynczych słów przed ukończeniem 2. roku życia, komunikacja przy użyciu zdań przed ukończeniem 3. roku życia;
    2. istnienie umiejętności praktycznych, zachowań adaptacyjnych oraz zainteresowania otoczeniem odpowiadające normom rozwojowym w 3 pierwszych latach życia;
    3. szczególne umiejętności – przeważnie związane z nadmiernym zafascynowaniem jakimś tematem (kryterium niekonieczne do postawienia diagnozy);
  2. przynajmniej 2 z poniższych trudności w relacjach społecznych:
    1. zaburzony kontakt wzrokowy, mimika, postawa ciała lub gestykulacja;
    2. trudności we właściwych relacjach z rówieśnikami;
    3. brak empatii – dziwaczne (nieadekwatne) reakcje na sytuacje społeczne, często słaba integracja zachowań społecznych, emocjonalnych, umiejętności komunikacji;
    4. brak potrzeby zabawy z innymi, posiadania wspólnych zainteresowań lub osiągnięć;
  3. chociaż 1 z poniższych zachowań:
    1. stereotypowe i ścisłe zainteresowania, powtarzanie rytuałów i niepraktycznych czynności;
    2. powtarzające się ruchy (na przykład trzepotanie lub kręcenie rękami lub palcami, ruchy całego ciała);
    3. zafascynowanie częściami przedmiotów lub elementami materiałów (kolor, faktura, dźwięk);
  4. wykluczenie innych zaburzeń rozwojowych, schizofrenii prostej, zaburzenia schizotypowego, obsesyjno-kompulsywnego, anankastycznego zaburzenia osobowości czy reaktywnego utrudnienia nawiązywania relacji społecznych w dzieciństwie lub nadmiernej łatwości w nawiązywaniu tych kontaktów.

DSM-IV

Stwierdzenie u dziecka zespołu Aspergera, wymaga (według klasyfikacji DSM-IV) wystąpienia następujących objawów:

  1. co najmniej 2 z poniższych zaburzeń w relacjach społecznych:
    1. trudności w zachowaniach niewerbalnych (na przykład w nawiązywaniu i utrzymywaniu kontaktu wzrokowego, mimice twarzy, gestykulacjach regulujących interakcje społeczne);
    2. brak zdolności nawiązywania kontaktów z rówieśnikami;
    3. brak potrzeby wspólnej zabawy z innymi, posiadania wspólnych zainteresowań lub osiągnięć;
    4. brak empatii;
  2. przynajmniej 1 z poniższych zachowań:
    1. intensywne, stereotypowe zainteresowania;
    2. sztywne powtarzanie rytuałów;
    3. powtarzające się ruchy (na przykład trzepotanie rękami lub kręcenie palcami, ruchy całego ciała);
    4. zainteresowanie elementami obiektów (na przykład kołami pojazdów, tablicami rejestracyjnymi, klamkami drzwi);
  3. brak sukcesów w ważnych sferach życia (społecznych, zawodowych), będący wynikiem powyższych zaburzeń;
  4. brak opóźnienia w rozwoju mowy, rozwoju funkcji poznawczych, umiejętności praktycznych, zachowań adaptacyjnych (oprócz interakcji społecznych) oraz zainteresowania otoczeniem;
  5. wykluczone rozpoznanie innego uogólnionego zaburzenia rozwojowego lub schizofrenii.

 

Źródło

Agnieszka Borkowska, Beata Grotowska – Codzienność dziecka z zespołem Aspergera okiem rodzica i terapeuty, Harmonia 2012

DSM-V – zmiany względem DSM-IV

Podstawowe zmiany w kryteriach diagnostycznych pomiędzy DSM-IV i DSM-V odnośnie zaburzeń ze spektrum autyzmu:

  1. rezygnacja z terminu „całościowe zaburzenia rozwoju”,
  2. wykluczenie zespołu Retta i dziecięcych zaburzeń dezintegracyjnych z klasyfikacji DSM-V,
  3. zastąpienie trzech jednostek chorobowych: zaburzeń autystycznych, zespołu Aspergera i PDD-NOS jedną jednostką – spektrum zaburzeń autystycznych (ASD),
  4. połączenie dwóch grup objawów z dotychczasowej triady diagnostycznej: zaburzeń interakcji społecznych i zaburzeń komunikacji w jedną domenę diagnostyczną – komunikacja społeczna.
  5. wprowadzenie trójstopniowej klasyfikacji ASD – od L1 do L3, w zależności od nasilenia objawów oraz stopnia ich wpływu na codzienne funkcjonowanie,
  6. wykluczenie kryterium opóźnienia rozwoju mowy,
  7. zastąpienie dotychczas obowiązującego kryterium wieku, w jakim pojawiają się pierwsze objawy choroby, określeniem „początek we wczesnym dzieciństwie” oraz zasygnalizowanie, że objawy mogą nie manifestować się w pełni do czasu, gdy wymagania społeczne przekroczą umiejętności osoby,
  8. zalecenie uszczegóławiania diagnozy w oparciu o dodatkowe informacje, takie jak początek i przebieg kliniczny, czynniki etiologiczne, zdolności poznawcze, zdolności językowe, nasilenie objawów w dwóch głównych domenach diagnostycznych, choroby współistniejące.

 

na podstawie:
http://www.autismconsortium.org/symposium-files/WalterKaufmannAC2012Symposium.pdf